Kripto Sözlük

Blockchain Teknolojisi Nedir? • Makale

Önsöz

Tam da Bitcoin’in konuşulduğu bir dönemde en az Bitcoin kadar sözü edilen Blockchain nedir? Blockchain nasıl çalışır? gibi soruların cevaplarını bulacağınız makaleye hoşgeldiniz. Bu makalede kripto para sektörüne yeni girmiş olanların bile kolayca anlayabileceği biçimce Blokzincir’i anlatmaya çalıştık.

Blockchain Nedir?

Hiçbir merkez veya otoriteye ihtiyaç duymadan, verilerin dağıtık ağ üzerinde saklandığı kayıt teknolojisine blockchain ya da Türkçe karşılığı ile blokzinciri denir. İlk kripto para birimi Bitcoin ile adını duyuran blockchain teknolojisi, eski verilerde düzenleme olanağı sunmaz. Dolayısıyla geleneksel veri tabanları gibi değil, işlemlerin ardı sıra listelendiği  çevrim içi bir hesap defteri gibidir.

Blockchain’i Kim İcat Etti?

31 Ekim 2008 tarihinde belki de insanlık tarihine yön verecek Bitcoin adlı bir protokolün “Eşten Eşe Elektronik Nakit Sistemi” adında whitepaper’i yayınlandı. Bitcoin adı verilen kripto para biriminin ilk örneğini Satoshi Nakamoto adını kullanan bir kişi, kurum veya kuruluş 9 sayfalık bu whitepaper tüm dünyaya tanıttı. Blockchain’e çok benzeyen şifre dizilimlerinin 1992 yılında Haber ve Stornetta adında iki yazılımcının kullandığına dair bilgiler olsa da Bitcoin kripto para birimi ile ilk defa belirli bir topluluk tarafından kabul görülen ve aktif bir şekilde çalışan bu protokol whitepaper ile resmen ve fiilen insanlık tarihine girmiş oldu.

Satoshi Nakamoto, 31 Ekim 2008 tarihinde Bitcoin’in çalışma mantığını anlattığı “A Peer-to-Peer Electronic Cash System” Türkçesi ile “Eşler Arası Elektronik Nakit Sistemi” isimli teknik makalede (bu makalelere Whitepaper de denir) blockchain teknolojisinin çalışan ilk örneğini dünyaya tanıttığını duyurdu. Satoshi Nakamoto; insanlığa armağan ettiğini söylediği teknolojinin, kendi kendini devam ettireceğinden emin olduktan sonra 12 Aralık 2010 tarihinde ortadan kayboldu.

Blokzincir Nasıl Çalışır (Dağıtık Ağ Nedir)?

Aynı formattaki veri kaydının, farklı ağlar üzerinde bulunan ve birbirleriyle iletişim halindeki farklı bilgisayarlar üzerinde saklanmasına dağıtık sistem ya da dağıtık ağ protokolü denir. Bu ağ üzerindeki tüm donanımlar tek bir bilgisayar gibi davranırlar. Karmaşık görünen bu sistemin ana faydası bir veya birden fazla bilgisayarda meydana gelebilecek teknik arızadan dolayı oluşabilecek aksaklıkları sıfıra indirmektir. Ağ üzerindeki diğer üyelerde verilerin birer kopyası saklandığı için sistem aksamadan çalışmaya devam eder.

Blockchain_nasil_calisir
Blockchain Nasıl Çalışır
  • Sol şema (merkezi): Merkezi şemada her kullanıcı aynı sunucuya bağlanır.
  • Orta şema: Merkeziyetsiz (DeFi, DeX) yapıda, kullanıcılar kendileri için en verimli, en hızlı ve en yararlı sunucuya bağlanırlar.
  • Sağ şema: Dağıtık şemada gösterildiği gibi, kullanıcılar aynı zamanda veri sağlayıcıdırlar

Blockchain güvenliğinin temelini oluşturan dağıtık yapıda verilerin sahipliğinde herhangi bir kurum veya otorite bulunmaz. Hak; ağdaki kullanıcılara demokratik biçimde teslim edilmek üzere sistematik bir şekilde oluşturulmuş blokzincirler üzerinden gerçekleşir. Bu modern teknoloji sayesinde kaydı tutulan veriler hiçbir otoritenin tekelinde bulunmaz. Bu verilere şeffaf bir şekilde ağdaki tüm kullanıcılar erişim sağlayabilir bu sayede herkesin eşit hak iddia edebildiği bir ortam oluşur.

Blockchain herkese tamamen şeffaf bir şekilde açık olan bir muhasebe defteridir. Modern ve ilginç bir özelliğe sahiptirler: değiştirilmesi, müdahale edilmesi veya yok edilmesi neredeyse imkansızdır. Peki bu sistem nasıl işliyor? Bir bloğa yakından bakalım…

Her blok bir miktar veri, kendisini oluşturan bloğun Hash’i ve önceki bloğun Hash’ini içerir. Bir bloğun içinde saklanan veriler blokzincir’in türüne bağlıdır. Örnek verilecek olursak, Bitcoin blokzinciri; gönderen, alıcı ve gönderilen fon miktarı gibi işlem detaylarını içerir. Bir blok aynı zamanda bir Hash’a sahiptir. Hash’i bir parmak izine benzetebilirsiniz. Bir bloğu ve o bloğun içerdiği tüm verileri tanımlar ve her zaman eşsizdir. Tıpkı insanlarda bulunan parmak izi gibi.

Bir hash örneği: e2c521bc53bb5db4fc0aa497da2ba5d4c8444db3

Yeni bir blok oluşturulduğunda hash’ı hesaplanır. Bloğun içinde bir veriyi değiştirmek bloğun hashi’nin değişmesine neden olur. Bu durum tek yönlü fonksiyon olarak da adlandırılır, bu da çıktının elinizde olması durumunda girdinin ne olduğunu hesaplayamayacağınız anlamına gelir. Girdinin ne olduğunu ancak tahmin edebilirsiniz ve bunu doğru bir şekilde yapabilme ihtimali ise 2 üzeri 256’da 1’dir yani neredeyse imkansızdır.

Blochchain Ne Kadar Güvenli?

Şifreli ve müdahale edilmesi neredeyse imkansız olması blokzincir teknolojisini özel kılan özelliklerden sadece ikisi. Peki bu gelişmiş modern teknolojinin güvenlik düzeyini hiç merak ettiniz mi?

Ağ üzerinde bulunan herhangi bir sunucu üzerinde tutarsızlık görülmesi durumunda ağdaki sunucu veya bilgisayarların geri kalanında bulunan veriler geçerli sayılacak (Tüm sunucu ve bilgisayarları hedefleyip müdahale etmek 2256 da 1 ihtimaldir, ki bu da imkansızdır. Bu müdahalenin başarılı bir şekilde gerçekleşmesi için astronomik ölçüde bilgi işlem gücüne ihtiyaç vardır.). Bu algoritmanın arkasındaki muhteşem matematik sayesinde kişiler tarafından kötü niyetli kişi ve gruplar tarafından verilerde değişiklik yapılmasına karşı güçlü bir savunma mekanizması oluşur.

Blokzincir Herkes İçin Şeffaf mı?

Bitcoin ağı üzerinde geçekleşen ilk blockchain’den yani Genesis Block’tan bu yana bugüne kadar oluşturulmuş tüm blokları ve içlerindeki para transferlerini görmek mümkün. Herkese açık bu kayıt defterleri üzerine yazılmış tüm transfer işlemlerini ve blokları incelemek için blokzincir adresini ziyaret etmeniz yeterlidir. Bitcoin ağında bugüne kadar oluşturulmuş tüm blokları ve içlerindeki para transferlerini görmek mümkün. Blockchain.com adresi üzerinden tüm işlem bilgilerine erişilebiliyor.

Muhammed Akan

Bir mühendis, bir teknoloji manyağı ve bir mükemmeliyet tutkunu. Teknoloji hayranlığının ideal kombinasyonu. Ben Muhammed Akan, iyi bir ülkede iyi bir eğitim aldım. 2016'nın son çeyreğinden 2020'nin Haziran ayına kadar Google Mühendisi olarak çalıştım. Bu unvan ile birçok devlet kurumuna web güvenlik semineri verdim. Şu an üniversite öğrencisi olarak eğitim hayatıma devam ediyorum. İlgimi çeken konular hakkında akademik düzeyde araştırma yapıyor, araştırdıklarımı okuyor, düşünüyor, yazıyor ve paylaşıyorum.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu