İncelemeKripto Para
Trend

Ethereum Nedir? Başlangıç İncelemesi

ETH Nedir? ETH İnceleme

Bu inceleme makalesinde; “Ethereum nedir?” “Ethereum nasıl çalışır?” gibi sorulara başlangıç ve orta seviyelerde bilgi paylaşımı yapılacaktır yararlı olması dileği ile…

Ethereum Nedir?

Ethereum, en kapsamlı tanımıyla “merkezi olmayan hesaplama platformudur.” Çalışma prensibi olarak Bitcoin ile benzerlikleri öne çıkıyor. Ethereum’u bir bilgisayar gibi düşünebilirsiniz fakat merkeziyetsiz yapısından kaynaklanan bir özelliğe sahiptir; o da, tek bir cihaz üzerinde değil de dünyanın çeşitli yerlerinde bulunan binlerce cihazla eşzamanlı olarak çalışmasıdır. Daha sade bir tabir ile Ethereum’un herhangi bir sahibi yoktur. Arkasındaki temel fikir ise geliştirici topluluğun, herhangi bir otorite tarafından yönetilen sunucu yerine dağıtılmış bir ağ (blockchain) üzerinde çalışan bir kod yaratabilmesi ve bu kodu kullanıma sunabilmesidir. Yani teorik olarak bu uygulamalar herhangi bir yetke, tekil yönetici, şirket veya hükümet tarafından kapatılamaz ya da sansürlenemez.

Ethereum, Bitcoin bünyesindeki teknolojiyi alarak kapasitesini ciddi manada genişletmiş durumda. Öyle ki, kendisine ait bir tarayıcı, ödeme sistemi, transfer protokolü (ERC20) ve kodlama dili olan geniş ölçekli bir ağ durumundadır. Bunlardan nispeten daha önemlisi de ERC20 ağı üzerinden geliştiricilerin Merkeziyetsiz Uygulamalar (Decentralized Finance, DeFi) oluşturmasına olanak sağlamasıdır.

Özetle, Ethereum geliştiricilerin merkeziyetsiz uygulamalar oluşturma ve geliştirmelerine olanak tanıyan halka açık, açık kaynak kodlu, blockchain tabanlı, dağıtımlı bir yazılım platformudur.

Ethereum’un Kurucusu Kimdir?

2013 yılının sonlarında, Vitalik Buterin fikrini Nihai Akıllı Kontrat ve Merkeziyetsiz Uygulama Platformu başlıklı (A next-generation smart contract and decentralized application platform) adlı bir White Paper ile anlattı ve internet ortamında paylaştı. Buterin teknik makalesinde, yeteri kadar zaman, destek ve kaynak verilmesi durumunda herhangi bir uygulamayı çalıştırabilen bir merkeziyetsiz bilgisayar olan tam Turing blockchain fikrini ortaya attı.

Buterin aynı zamanda Miami’deki bir Bitcoin konferansında da Ethereum’u halka açık bir salonda tanıttı ve birkaç ay sonra geliştiriciler, gelişimi finanse etmek için, ağın yerel coin’i olan Ether’i ICO (initial coin offering, ilk coin arzı) ile satışa sundu. İlk coin arzı ile 2015 yılında 72 milyon ether başlangıç için kullanıma açıldı.

Ethereum Nasıl Çalışır?

Blockchain üzerinde çalışması Bitcoin ile benzer yanlarından birisidir. Para sistemleri dışında uygulamaları da desteklemek üzere tasarlanması Bitcoin’den ayrılan avantajlı özellikleri arasında yer alıyor. Ağ işlemleri geçmişinin yanı sıra, Ethereum ağındaki her bir düğüm (node), ağdaki her bir akıllı kontratın, her kullanıcının bakiyesinin ve tüm akıllı kontrat kodlarının ve bulunduğu yerin en güncel durum veya mevcut bilgisini indirilebilir şekildedir. Bu da Ether’i Blockchain işlem tabanlı bir durum makinası özelliğini kazandırıyor.

Ether’in her bir durumu milyonlarca işlemden oluşur. Bu işlemler ‘blok’ oluşturacak şekilde gruplanır ve her bir blok önceki bloklarla beraber zincirlenir ve nihayetinde Blockchain ağına dahil olur. Ancak işlem deftere eklenmeden önce, madencilik dediğimiz işlemden geçerek, onaylanması gerekmektedir.

dapp_nedir_akilli_kontrat_sozlesme_nedir
Ethereum dApp Nedir – Akıllı Sözleşme Nedir?

Akıllı Kontratlar (Akıllı Sözleşmeler) Nedir?

Ethereum blok zinciri, işlemlerin yalnızca belirli koşullar karşılandığında gerçekleşebileceği şekilde tasarlanmıştır. Bu koşullara karar veren kurallara ‘Akıllı Sözleşmeler‘ veya başka bir değişle ‘Akıllı Kontratlar‘ denir.

Örneğin, bir otomat hayal edin . Zehra otomattan bir Eti Crunch isterse, bunu ödemek için yeterli paraya ihtiyacı vardır. Yeterince parası yoksa, çikolatasını alamaz. Bu işlem için akıllı bir sözleşme şöyle görünebilir:

EĞER Zehra otomat makinesine 1 lira koyarsa, o zaman satış makinesi Zehra’ya bir Eti Crunch verecektir.

Bu sözleşmelerden biri yazıldıktan sonra artık değiştirilemezler. Bu nedenle ‘güvene dayalı olmayan‘ işlemler olarak adlandırılırlar. Ağdaki kişilere güvenmeniz gerekmez – sözleşmenin koşulları karşılanmazsa o işlem gerçekleşmez.

dApp Nedir?

Herhangi merkezi bulunmayan, hiçbir zümreye ya da kişiye bağlı olmadan çalışan yazılım çeşidine merkeziyetsiz uygulama (decentralized application, DApp) denir. Merkezi bulunmayan yazılımlar, blockchain ya da eşler arası (Peer to Peer, P2P) ağlar üzerinde çalışabilir şekilde tasarlanmışlardır.

Merkezi olmayan uygulamalar (veya ‘dApp’ler‘), geleneksel bir merkezi sunucu üzerinde çalışmayan basit uygulamalardır. Bunun yerine, onlar bir blockchain çalıştırmaktadır.

dApp‘ler, Ethereum’un tasarımının ve hedeflerinin merkezinde yer alır. Kurucuları, kullanıcıların bu ağı öğrenmelerini ve üzerine inşa etmelerini istiyor.

Bu dApp’ler yakında sosyal medya, e-ticaret, e- posta ve çevrimiçi bankacılık gibi sektörlerde merkezi uygulamalarla rekabet edebilir (veya bunların yerini alabilir). Ethereum’un blok zincirinde dApp’ler oluşturmak için sonsuz olasılıklar vardır .

Ethereum Madenciliği Nasıl Yapılır?

Madencilik, bir grup düğümün (node) işlem gücünü, temel olarak bir matematik problemi olan ‘çalışma ispatı (Proof-of-Work)’ sorununu çözmek için bir araya gelmesi sürecine verilen isimdir. Bilgisayarlar donanımı ne kadar güçlüyse, problemi de bununla orantılı olarak hızlı çözebilirler. Matematik probleminin cevabının kendisi çalışma ispatıdır, dolayısıyla bloğun geçerliliğini garanti eder.

PoW (Proof-of-Work) olarak adlandırılmasının nedeni düğüm, Ether ödülünü almak için ‘ işi ‘ yaptığını ( işlemleri doğruladığını) kanıtlamak zorundadır. PoW madenciliğinin kötü olan tarafı ise çok fazla hesaplama gücü ve dolayısıyla çok fazla elektrik kullanmasıdır. Bu da onu pahalı ve yeşil dünya için kötü hale getirir.

Ethereum madencileri bir bloğu kanıtlarsa Ether coinleri üretilir ve madencilere blok ödülü olarak verilir, bu yüzden dünya çapında birçok madenci blok oluşturmak ve doğrulamak için birbiriyle yarış halindedir. Madenciler Ethereum ağının köşe taşıdır. Ethereum madenciliği nasıl yapılır? adlı ayrıntılı kılavuz yazısını okumayı unutmayın?

ethereum_nasil_bir_kripto_para
Ethereum (Ether) Madenciliği Nedir?

Ethereum Avantajları ve Dezavantajları

Her kripto para birimi gibi Ether’in de kendine göre avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır. Avantaj ve dezavantajları uzun bir şekilde yazmadan önce tablo halinde, kısa bir şekilde açıklamakta fayda var.

Ethereum Avantajları

Avantajları

  • Bitcoin’den çok daha ölçeklenebilir durumdadır.
  • Akıllı kontratlar, dApp’lere elverişli bir ekosisteme sahiptir.
  • Devrim niteliğinde Blockchain teknolojisi olarak tanımlanıyor.
  • Oldukça güvenli bir altyapıya sahiprit.
  • Projenin arkasında güçlü bir geliştirici ekip bulunuyor.

Platform, Blockchain teknolojisinin sağladığı ayrıcalıklardan fazlasıyla yararlanmaktadır. Herhangi bir üçüncü taraf müdahalelerine karşı tamamen duyarsızdır, yani ağda bulunan tüm merkeziyetsiz uygulamalar ve DAO’lar herhangi bir üçüncü şahıs, şirket veya grup tarafından kontrol edilemez.

Blockchai ağları konsensüs algoritması ile çalışmaktadır. Yani ağ üzerinde yapılacak herhangi bir değişiklikte düğümler mutabık kalmalıdır. Başka bir değişle yapılan herhangi bir değişiklik düğümlerin en az %51’i tarafından kabul görülmelidir.

Tüm platform merkeziyetsiz bir şekilde çalışır. Yani bir kişi veya zümre tarafından yapılan bir başarısızlık ağı etkilemez. Dolayısıyla tüm platform çevrim içidir ve herhangi bir saldırıda kapanması mümkün değildir. Ayrıca merkezi olmayan yapısı ve doğası sayesinde Ethereum olası saldırılara ve kötü niyetli eylemlere karşı bağışıklık kazanmış durumda.

Ethereum Dezavantajları

Dezavantajları

  • Volatiliteye (fiyat dalgalanmaları) sahiptir.
  • Pahalı gas (işlem ücretleri) bulunur. (4-40 dolar arası).

Akıllı kontratlar bu ağı hatasız yapmayı hedefliyor. Fakat ağı oluşturanların bir insan topluluğu olduğunu unutmamak gerekir. Teknolojide en zayıf halka insandır. İnsanların hata yapması her zaman mümkündür ve koddaki yer alan herhangi bir hata kötüye kullanılabilir. Eğer kod diziliminde insan kaynaklı böyle bir şey yaşanırsa, bir saldırıyı ya da söz konusu hatanın kötüye kullanımını durdurmak için direkt olarak yapılacak hiçbir şey bulunmuyor.

Kısa Özet

Kısaca söylemek gerekirse, Ethereum’un kullanıcının akıllı sözleşmeler ve dApp’ler oluşturmasına izin veren bir blok zinciri olduğunu öğrendik – internete sonsuza dek değiştirilebilme potansiyeli kazandırdı.

Dikkat

Sorumluluk Reddi Beyanı

Bu makale de dahil “Ethereum Nedir? İnceleme” burada bulunan ifadeler, grafikler ve görseller hiçbir şekilde yatırım tavsiyesi olmayıp sadece inceleme ve rehber niteliğindedir. İlgili kripto para birimine yatırım yapmadan önce mutlaka finans danışmanınıza danışmalısınız. Cedkan’da yayınlanan hiçbir makale veya yazarı, yatırım ürün ya da hizmetlerinden doğan veya doğduğu iddia edilen hiçbir zarar veya kayıptan dolaylı ya da doğrudan sorumlu tutulamaz. 

Muhammed Akan

Bir mühendis, bir teknoloji manyağı ve bir mükemmeliyet tutkunu. Teknoloji hayranlığının ideal kombinasyonu. Ben Muhammed Akan, iyi bir ülkede iyi bir eğitim aldım. 2016'nın son çeyreğinden 2020'nin Haziran ayına kadar Google Mühendisi olarak çalıştım. Bu unvan ile birçok devlet kurumuna web güvenlik semineri verdim. Şu an üniversite öğrencisi olarak eğitim hayatıma devam ediyorum. İlgimi çeken konular hakkında akademik düzeyde araştırma yapıyor, araştırdıklarımı okuyor, düşünüyor, yazıyor ve paylaşıyorum.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu